Με αφορμή το προηγούμενο άρθρο μας για τον Τροχό του Χρόνου, θα κάνουμε σήμερα μια αναφορά στον Brandon Sanderson, ο οποίος, όπως διαβάσατε και πιθανότατα γνωρίζετε, ήταν ο συγγραφέας που ανέλαβε το κολοσσιαίο έργο να ολοκληρώσει το έπος του Robert Jordan, χαρίζοντάς μας τα τρία τελευταία βιβλία της σειράς, που κυκλοφόρησαν μεταξύ 2009 και 2013.
Ποιος είναι ο Brandon Sanderson και τι είναι το Cosmere
Ο Sanderson, γεννημένος το 1975, είναι σήμερα ένας από τους πιο γνωστούς και παραγωγικούς συγγραφείς της λογοτεχνίας του φανταστικού. Ξεκίνησε τη συγγραφική του σταδιοδρομία με το Elantris το 2005 και ακολούθησαν δεκάδες μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα, πολλά από τα οποία ανήκουν στο κοινό σύμπαν που έχει δημιουργήσει και ονομάζει Cosmere.
Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα φιλόδοξο εγχείρημα: διαφορετικοί κόσμοι, ιστορίες και συστήματα μαγείας που συνδέονται μεταξύ τους μέσω μιας κοινής κοσμολογίας, με χαρακτήρες που ενίοτε εμφανίζονται σε περισσότερα από ένα έργα. Στο σύμπαν αυτό ανήκουν, μεταξύ άλλων, οι σειρές Mistborn και The Stormlight Archive, αλλά και αυτοτελή έργα όπως τα Elantris και Warbreaker. Παράλληλα, έχει γράψει και σειρές εκτός Cosmere, όπως τα The Reckoners και Skyward, που απευθύνονται περισσότερο σε νεανικό κοινό.
Από το εκτεταμένο έργο του έχω διαβάσει την πρώτη τριλογία του Mistborn και τα δύο πρώτα μυθιστορήματα του The Stormlight Archive. Επομένως, οι παρατηρήσεις που ακολουθούν βασίζονται σε αυτά τα βιβλία και όχι στο σύνολο της βιβλιογραφίας του.
Mistborn (Ομιχλογέννητοι): η πρώτη τριλογία του Sanderson
Ας ξεκινήσουμε από το Mistborn.
Η πρώτη τριλογία, που κυκλοφόρησε μεταξύ 2006 και 2008, αποτελείται από τα The Final Empire, The Well of Ascension και The Hero of Ages. Έχει μεταφραστεί και στα ελληνικά ως Ομιχλογέννητοι, από τις εκδόσεις Φανταστικός Κόσμος, με τους τίτλους Η Ύστατη Αυτοκρατορία, Το Πηγάδι της Ανάληψης και Ο Ήρωας των Αιώνων. Οι ελληνικές εκδόσεις κυκλοφόρησαν σε επιμέρους τόμους από το 2011 έως το 2016 (*από τον Οκτώβριο του 2026 οι έξι τόμοι της τριλογίας είναι ξανά διαθέσιμα στα ελληνικά από τις εκδόσεις Φανταστικός Κόσμος).
Η βασική ιδέα της σειράς είναι εξαιρετικά πρωτότυπη. Ο Sanderson παίρνει ένα από τα πιο κλασικά μοτίβα του fantasy, τον εκλεκτό ήρωα που καλείται να νικήσει το απόλυτο κακό, και το ανατρέπει: τι θα συνέβαινε αν ο προφητευμένος ήρωας είχε αποτύχει και ο σκοτεινός άρχοντας είχε επικρατήσει;
Χίλια χρόνια αργότερα, ο κόσμος βρίσκεται κάτω από την εξουσία ενός σχεδόν αθάνατου τυράννου, του Lord Ruler (Μέγας Εξουσιαστής κατά την ελληνική μετάφραση), ενώ το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού ζει σε συνθήκες καταπίεσης και δουλείας.
Σε αυτό το περιβάλλον συναντάμε τη Vin, μια νεαρή κοπέλα που έχει μεγαλώσει στους δρόμους και ανακαλύπτει ότι διαθέτει σπάνιες μαγικές δυνάμεις. Οι δυνάμεις αυτές βασίζονται στην Κραματομαντεία (Allomancy), ένα σύστημα μαγείας που επιτρέπει σε ορισμένους ανθρώπους να αντλούν διαφορετικές ικανότητες καταναλώνοντας και «καίγοντας» συγκεκριμένα μέταλλα και κράματα.
Η Vin θα βρεθεί στο πλευρό μιας ομάδας παρανόμων, με επικεφαλής τον χαρισματικό Kelsier, οι οποίοι σχεδιάζουν την ανατροπή του καθεστώτος. Η ιστορία συνδυάζει έτσι τη φαντασία με την πολιτική συνωμοσία και τη λογική μιας μεγάλης ληστείας, ενώ στα επόμενα βιβλία αποκτά πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις.
Γιατί το Mistborn διαβάζεται τόσο εύκολα
Η τριλογία είναι εξαιρετικά ευχάριστη στην ανάγνωση. Τα βιβλία έχουν πολύ καλή ροή, πρωτότυπες ιδέες και συνεχείς ανατροπές. Είναι ιδιαίτερα κινηματογραφικά, με την έννοια ότι η δράση εξελίσσεται γρήγορα και οι διαφορετικές ιστορίες συγκλίνουν σε εντυπωσιακές κορυφώσεις.
Πρόκειται για βιβλία που διαβάζονται εύκολα. Ένας αφοσιωμένος αναγνώστης θα μπορούσε να ολοκληρώσει ολόκληρη την τριλογία ακόμη και μέσα σε μία εβδομάδα.
Τα χαρακτηριστικά της γραφής του Brandon Sanderson
Το Mistborn αναδεικνύει, κατά τη γνώμη μου, τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της γραφής του Sanderson. Χαρακτηριστικά που είναι ιδιαίτερα απολαυστικά, αλλά φοβάμαι ότι, σε μεγάλες ποσότητες, μπορούν να γίνουν και κουραστικά.
Hard magic system: όταν η μαγεία εξηγείται υπερβολικά
Το πρώτο από αυτά είναι η ανάγκη του να εξηγεί σχεδόν τα πάντα.
Ο Sanderson δημιουργεί περίπλοκους κόσμους, με αναλυτικά σχεδιασμένες κοινωνίες, θρησκείες, πολιτικά συστήματα και, κυρίως, με συστήματα μαγείας που διέπονται από πολύ συγκεκριμένους κανόνες. Η μαγεία του δεν είναι μια αόριστη δύναμη, αλλά ένας μηχανισμός με δυνατότητες, περιορισμούς και εσωτερική λογική συνοχή.
Αυτή είναι, άλλωστε, μία από τις σημαντικότερες καινοτομίες που συνδέονται με το όνομά του στο σύγχρονο fantasy, η συστηματική ανάπτυξη αυτού που συνήθως ονομάζεται hard magic system.
Προσωπικά, όμως, θεωρώ ότι αυτή η προσέγγιση έχει και ένα σημαντικό μειονέκτημα.
Ωραίο είναι τα πράγματα να εξηγούνται, αλλά νομίζω ότι από ένα σημείο και μετά υποβιβάζονται όταν εξηγούνται υπερβολικά. Ένα σημαντικό μέρος της γοητείας της μαγείας και της φαντασίας βρίσκεται ακριβώς στο απροσδιόριστο, στο μυστηριώδες, σε κάτι που είναι μεγαλύτερο από αυτό που μπορούν να αντιληφθούν τόσο ο ήρωας όσο και ο αναγνώστης.
Όταν οι μαγικές δυνάμεις αναλύονται με τέτοια λεπτομέρεια, με κανόνες, συνδυασμούς και υπολογισμούς, αρχίζουν να θυμίζουν περισσότερο μάθημα πανεπιστημίου παρά μαγεία.
Δεν αμφισβητώ τη δημιουργικότητα που απαιτείται για να κατασκευάσει κανείς αυτά τα συστήματα. Αντίθετα, ο Sanderson είναι εξαιρετικός σε αυτό. Απλώς θεωρώ ότι, κερδίζοντας σε λογική συνοχή και εσωτερικό ρεαλισμό, χάνει κάτι από τη μυθοπλαστική γοητεία των κόσμων του.
Μεγάλο πλάτος, λιγότερο βάθος: οι χαρακτήρες του Sanderson
Το δεύτερο χαρακτηριστικό του είναι ότι δημιουργεί ιστορίες με τεράστιο πλάτος, αλλά, κατά τη γνώμη μου, όχι με αντίστοιχο βάθος.
Έχει πολλές πρωτότυπες ιδέες, εξαιρετική ικανότητα να οργανώνει περίπλοκες πλοκές και να συνδέει διαφορετικά αφηγηματικά νήματα. Οι χαρακτήρες του, όμως, δεν μου φαίνονται πάντοτε αντίστοιχα ενδιαφέροντες. Συχνά λειτουργούν περισσότερο ως εργαλεία για να προχωρήσει η ιστορία και να αναδειχθούν οι ιδέες του συγγραφέα, παρά ως πραγματικά σύνθετες προσωπικότητες.
Και εδώ βρίσκεται, νομίζω, η ουσιαστικότερη επιφύλαξή μου απέναντι στο έργο του.
The Stormlight Archive (Το Αρχείο του Θυελλόφωτος)
Το ίδιο πρόβλημα συνάντησα και στο The Stormlight Archive, τη μεγάλη σειρά που ξεκίνησε το 2010 με το The Way of Kings και συνεχίστηκε το 2014 με το Words of Radiance.
Πρόκειται για ένα ακόμη πιο φιλόδοξο εγχείρημα, το οποίο ο Sanderson σχεδιάζει ως δεκαλογία χωρισμένη σε δύο μεγάλους κύκλους των πέντε βιβλίων. Ο πρώτος κύκλος ολοκληρώθηκε το 2024 με το πέμπτο μυθιστόρημα, Wind and Truth.
Στα ελληνικά η σειρά έχει τον τίτλο Το Αρχείο του Θυελλόφωτος. Το πρώτο βιβλίο, Ο Δρόμος των Βασιλέων, κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Φανταστικός Κόσμος, σε μετάφραση Θωμά Μαστακούρη, χωρισμένο σε τέσσερις τόμους που εκδόθηκαν μεταξύ 2020 και 2023.
Η ιστορία διαδραματίζεται στον Roshar, έναν κόσμο που σαρώνεται από τρομακτικές θύελλες και στον οποίο η γεωγραφία, οι πολιτισμοί και ακόμη και η ίδια η φύση έχουν προσαρμοστεί σε αυτές τις ακραίες συνθήκες.
Παρακολουθούμε διαφορετικούς πρωταγωνιστές, μεταξύ των οποίων τον Kaladin, έναν νεαρό που εκπαιδευόταν για χειρουργός, πολέμησε ως στρατιώτης και τελικά κατέληξε σκλάβος, τον Dalinar, έναν ισχυρό πολέμαρχο που βασανίζεται από μυστηριώδη οράματα, και τη Shallan, μια νεαρή γυναίκα που προσπαθεί να σώσει την οικογένειά της μέσω μιας επικίνδυνης αποστολής.
Οι ιστορίες τους αναπτύσσονται μέσα σε ένα τεράστιο σκηνικό πολέμων, πολιτικών αντιπαραθέσεων, αρχαίων μυστηρίων και ξεχασμένων μαγικών δυνάμεων.
Ο Sanderson δημιουργεί ξανά έναν εξαιρετικά λεπτομερή κόσμο, με διαφορετικούς πολιτισμούς, θρησκείες, κοινωνικές ιεραρχίες και περίπλοκα συστήματα μαγείας. Υπάρχουν επίσης πολλές εντυπωσιακές, πραγματικά επικές σκηνές, στις οποίες αναδεικνύεται η μεγάλη του ικανότητα να γράφει δράση.
Ωστόσο, τουλάχιστον στα δύο πρώτα βιβλία που διάβασα, ένιωσα ξανά ότι η πορεία των χαρακτήρων ακολουθεί αρκετά γνώριμα μοτίβα.
Ο Kaladin, για παράδειγμα, ξεκινά από μια κατάσταση απόλυτης εξαθλίωσης και μέσα από τις δοκιμασίες του ανακαλύπτει τις δυνάμεις και τις ηγετικές του ικανότητες, εμπνέοντας σταδιακά τους ανθρώπους γύρω του.
Δεν πρόκειται για μια κακογραμμένη ιστορία. Αλλά δεν ένιωσα ότι μου προσέφερε κάτι ουσιαστικά διαφορετικό από όσα είχα ήδη διαβάσει σε άλλες σειρές φαντασίας.
Και, κυρίως, δεν μου δημιούργησε την ανάγκη να συνεχίσω να παρακολουθώ αυτόν τον κόσμο και να αφιερώσω τον χρόνο που απαιτεί η ανάγνωση μιας ολόκληρης δεκαλογίας.
Είναι τα βιβλία του Sanderson young adult λογοτεχνία;
Με αφορμή όλα αυτά, θέλω να διατυπώσω μια άποψη που ίσως ακουστεί λίγο προκλητική: εγώ προσωπικά αντιμετωπίζω τα βιβλία του Sanderson σαν young adult fiction.
Βεβαίως, ο χαρακτηρισμός αυτός δεν είναι ακριβής. Τα Mistborn και Stormlight Archive κατατάσσονται κυρίως στην επική φαντασία για ενήλικο κοινό. Τα βιβλία του διαθέτουν μεγάλη έκταση και φιλοδοξούν να εξετάσουν κοινωνικά, πολιτικά, φιλοσοφικά και θρησκευτικά ζητήματα. Δεν πρόκειται, επομένως, για απλές νεανικές περιπέτειες.Δεν βρίσκω όμως, σε αυτά το βάθος που αναζητώ στη λογοτεχνία, ανεξάρτητα από το είδος στο οποίο ανήκει.
Για μένα η πραγματικά καλή λογοτεχνία δεν περιορίζεται στο να μας αφηγηθεί μια ενδιαφέρουσα ιστορία. Μας κάνει να σκεφτούμε πράγματα που δεν είχαμε σκεφτεί προηγουμένως. Μέσα από μια σκέψη, ένα συναίσθημα ή ένα εσωτερικό δίλημμα κάποιου χαρακτήρα, μας επιτρέπει να ανακαλύψουμε κάτι καινούριο για τον εαυτό μας.
Αυτή η εμπειρία θεωρώ ότι λείπει σε μεγάλο βαθμό από τα βιβλία του Sanderson που έχω διαβάσει.Διασκεδάζουμε, αγωνιούμε, εντυπωσιαζόμαστε από τις ανατροπές και την εφευρετικότητα του συγγραφέα, αλλά σπανιότερα αισθανόμαστε ότι έχουμε εμβαθύνει πραγματικά σε έναν χαρακτήρα ή σε ένα ανθρώπινο ζήτημα.
Βέβαια, όταν χρησιμοποιώ τον όρο «εφηβική λογοτεχνία» με αυτή την έννοια, αδικώ μάλλον τους ίδιους τους εφήβους.Υπάρχουν σπουδαία έργα παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας που διαθέτουν ακριβώς αυτό το βάθος. Αρκεί να σκεφτούμε την Ιστορία χωρίς τέλος και τη Μόμο του Michael Ende, έργα που, παρά το νεανικό τους κοινό, πραγματεύονται με ιδιαίτερη ευαισθησία ζητήματα όπως η ταυτότητα, η φαντασία, ο χρόνος και το νόημα της ανθρώπινης ζωής.Ακόμη και αν περιοριστούμε στη λογοτεχνία του φανταστικού, μπορούμε να αναφέρουμε τα βιβλία της σειράς Chrestomanci της Diana Wynne Jones, στα οποία θα αφιερώσουμε κάποιο μελλοντικό άρθρο.
Επομένως, δεν θεωρώ σε καμία περίπτωση ότι η λογοτεχνία για ενηλίκους είναι εκ προοιμίου ανώτερη από την παιδική ή την εφηβική. Το ζήτημα δεν είναι η ηλικία του αναγνωστικού κοινού, αλλά το τι έχει τελικά να μας προσφέρει ένα βιβλίο.
Η πίστη του Sanderson και η γραφή του
Υπάρχει επίσης ένα ακόμη χαρακτηριστικό της γραφής του Sanderson που αξίζει να αναφερθεί. Ο συγγραφέας είναι Μορμόνος, και έχει μιλήσει ανοιχτά για την επίδραση της πίστης του στη ζωή και στη συγγραφή του.Δεν θεωρώ ότι αυτό αποτυπώνεται με κάποια ιδιαίτερα αρνητική μορφή στα βιβλία του. Δεν έχουμε να κάνουμε με έργα θρησκευτικής προπαγάνδας. Ωστόσο, αναρωτιέμαι κατά πόσο οι προσωπικές του πεποιθήσεις επηρεάζουν τις επιλογές του ως συγγραφέα.
Για παράδειγμα, αποφεύγει γενικά τις ρητές σεξουαλικές σκηνές και τις υπερβολικά ωμές περιγραφές βίας, παρότι η βία, ο θάνατος και η καταπίεση αποτελούν σημαντικά στοιχεία των ιστοριών του.Αυτό ασφαλώς δεν είναι από μόνο του μειονέκτημα. Δεν χρειάζεται ένα βιβλίο να περιλαμβάνει σεξ ή ακραία βία για να είναι ώριμο ή ουσιαστικό. Αναρωτιέμαι, όμως, αν αυτή η συγκράτηση αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης αφηγηματικής προσέγγισης που, σε ορισμένες περιπτώσεις, περιορίζει την ανάπτυξη των χαρακτήρων και τη διερεύνηση της ανθρώπινης εμπειρίας.
Η παραγωγικότητα του Brandon Sanderson
Πάντως, υπάρχει ένα χαρακτηριστικό του Sanderson το οποίο θεωρώ αναμφισβήτητα θετικό: η παραγωγικότητά του. Ο Sanderson γράφει πολύ. Γράφει συστηματικά, εκδίδει τακτικά νέα βιβλία και, το σημαντικότερο, οργανώνει τις ιστορίες του με συγκεκριμένο σχεδιασμό και με πρόθεση να τις ολοκληρώσει. Υπό αυτή την έννοια, θα μπορούσε να συγκριθεί με τον Stephen King, έναν ακόμη εξαιρετικά παραγωγικό συγγραφέα.
Δεν θεωρώ ότι η μεγάλη παραγωγικότητα συνεπάγεται αναγκαστικά χαμηλότερη λογοτεχνική ποιότητα. Αντίθετα, είναι ένα χαρακτηριστικό που εκτιμώ ιδιαίτερα, ειδικά στη λογοτεχνία του φανταστικού, όπου συνηθίζεται οι αναγνώστες να περιμένουν πολλά χρόνια για τη συνέχεια μιας σειράς. Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε, ότι ο Sanderson απέδειξε ήδη την ικανότητά του να φέρνει εις πέρας ένα τεράστιο και ιδιαίτερα απαιτητικό εγχείρημα, ολοκληρώνοντας τον Τροχό του Χρόνου.
Με αφορμή αυτό, θα επανέλθουμε σε κάποιο μελλοντικό άρθρο στο ζήτημα των συγγραφέων που δεν ολοκληρώνουν τις σειρές τους και στο ερώτημα αν αξίζει να επενδύει κανείς τον χρόνο και το συναίσθημά του σε ιστορίες που ενδέχεται να μείνουν για πάντα ανολοκλήρωτες.
Αξίζει να διαβάσετε Brandon Sanderson;
Επιστρέφοντας, όμως, στον Sanderson, θεωρώ ότι η πρώτη τριλογία του Mistborn αξίζει σίγουρα να διαβαστεί. Είναι μια πρωτότυπη, καλοσχεδιασμένη και εξαιρετικά διασκεδαστική ιστορία, που αναδεικνύει τις σημαντικότερες αρετές του συγγραφέα.
Για το Stormlight Archive είμαι περισσότερο επιφυλακτικός. Αναγνωρίζω τη φιλοδοξία και την τεράστια δημιουργική προσπάθεια που κρύβεται πίσω από τη σειρά, αλλά τα δύο πρώτα βιβλία δεν με έπεισαν ότι άξιζε να επενδύσω τόσο μεγάλο μέρος του περιορισμένου αναγνωστικού μου χρόνου.
Ίσως, τελικά, αυτή να είναι και η καλύτερη περιγραφή της σχέσης μου με τον Brandon Sanderson. Πρόκειται για έναν εξαιρετικά ευρηματικό αφηγητή, που ξέρει να δημιουργεί κόσμους, να οργανώνει περίπλοκες ιστορίες και να οδηγεί τον αναγνώστη σε εντυπωσιακές κορυφώσεις. Απλώς, όσο και αν απολαμβάνω τις ιστορίες του, δεν αισθάνομαι ότι μου προσφέρουν εκείνο το επιπλέον βάθος που αναζητώ από τη λογοτεχνία.
Και ίσως αυτό να μην είναι καν πρόβλημα του Sanderson, αλλά περισσότερο ζήτημα του τι ζητάει ο καθένας μας από τα βιβλία που διαβάζει.
Υστερόγραφο: Αν σας άρεσε το Mistborn
Κλείνοντας, θα ήθελα να προτείνω δύο ακόμη σειρές που θυμίζουν αρκετά τον Sanderson ως προς τη γρήγορη πλοκή, τις ανατροπές και την ευρηματικότητα στη δημιουργία φανταστικών κόσμων. Και οι δύο προέρχονται από τον ίδιο συγγραφέα, τον Αυστραλό James Islington.
The Licanius Trilogy
Η πρώτη είναι η ολοκληρωμένη The Licanius Trilogy, η οποία αποτελείται από τα The Shadow of What Was Lost (2014), An Echo of Things to Come (2017) και The Light of All That Falls (2019). Από όσο γνωρίζω, δεν έχει μεταφραστεί στα ελληνικά.
Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα ιστορία επικής φαντασίας, η οποία καταπιάνεται μεταξύ άλλων με ζητήματα ελεύθερης βούλησης, πεπρωμένου και αιτιότητας, χρησιμοποιώντας και το αφηγηματικό εύρημα της μετακίνησης στον χρόνο. Δεν θα πούμε περισσότερα για την πλοκή, για να αποφύγουμε τα spoilers. Εκείνο που αξίζει να σημειωθεί είναι ότι διαθέτει έναν αρκετά πρωτότυπο κόσμο, πολλές ανατροπές και πολύ γρήγορο ρυθμό. Παρά τον όγκο της, διαβάζεται ευχάριστα, όπως και το Mistborn.
Hierarchy: The Will of the Many και The Strength of the Few
Η δεύτερη σειρά είναι το Hierarchy, που ξεκίνησε με το The Will of the Many (2023) και συνεχίστηκε με το The Strength of the Few (2025).
Εδώ έχουμε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα περίπτωση. Η ιστορία ξεκινά με ένα αρκετά γνώριμο μοτίβο της λογοτεχνίας του φανταστικού, εκείνο της σχολής μαγείας, στο οποίο θα αφιερώσουμε κάποια στιγμή ξεχωριστό άρθρο. Σταδιακά, όμως, η πλοκή ανοίγει πολύ περισσότερο και μας οδηγεί σε άλλους κόσμους και πολύ μεγαλύτερα μυστήρια.
Η σειρά έχει δύο στοιχεία που θεωρώ ιδιαίτερα ενδιαφέροντα:
Το πρώτο είναι η έντονη επιρροή από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, κάτι που δεν συναντάμε τόσο συχνά στο fantasy, τουλάχιστον όχι σε αυτή την έκταση. Βεβαίως, η χρήση λατινικής ορολογίας δεν είναι καθόλου ασυνήθιστη στο είδος, αρκεί να θυμηθούμε λχ τα ξόρκια του Harry Potter. Εδώ, όμως, έχουμε μια ολόκληρη κοινωνική και πολιτική οργάνωση που παραπέμπει στον ρωμαϊκό κόσμο.
Το δεύτερο είναι το εξαιρετικά πρωτότυπο σύστημα μαγικών δυνάμεων. Στον κόσμο αυτό η εξουσία βασίζεται στο ceding, δηλαδή στην παραχώρηση της μισής προσωπικής δύναμης, του λεγόμενου Will, σε κάποιον ανώτερο στην ιεραρχία. Εκείνος συγκεντρώνει τη δύναμη πολλών υφισταμένων του και παραχωρεί με τη σειρά του τη μισή συνολική δύναμη στον δικό του ανώτερο.
Έτσι δημιουργείται μια τεράστια πυραμίδα εξουσίας, όπου η κοινωνική ιεραρχία και η μαγεία αποτελούν ουσιαστικά το ίδιο πράγμα. Μια πολύ ενδιαφέρουσα ιδέα, που προσφέρεται και για προφανείς πολιτικές και κοινωνικές προεκτάσεις. Πέρα από αυτά, έχουμε και εδώ έναν καλοσχεδιασμένο κόσμο, ενδιαφέροντα ευρήματα, αρκετές ανατροπές και μια πλοκή που διατηρεί το ενδιαφέρον του αναγνώστη.
Ο Islington σχεδιάζει τη σειρά ως τετραλογία. Το τρίτο βιβλίο, The Justice of One, βρίσκεται ακόμη υπό συγγραφή, οπότε ίσως περιμένουμε την κυκλοφορία του προτού επανέλθουμε με ένα περισσότερο αναλυτικό άρθρο.
Over and out.
