Στο προηγούμενο άρθρο, με αφορμή το The Wheel of Time, αναφερθήκαμε στον Brandon Sanderson και στην εξαιρετική δουλειά που έκανε ολοκληρώνοντας την ιστορία του Robert Jordan. Αυτό μας οδηγεί, σχεδόν αναπόφευκτα, στην αντίθετη περίπτωση: στις σειρές που δεν τελειώνουν. Ή, για να είμαστε ακριβέστεροι, στις σειρές που δεν έχουν ακόμη τελειώσει και για τις οποίες έχουμε αρχίσει να αμφιβάλλουμε αν θα διαβάσουμε ποτέ την τελευταία σελίδα.
Αξίζει να τις ξεκινήσει κανείς;
Δεν αναφέρομαι μόνο σε εμάς που μπήκαμε σε αυτές τις ιστορίες πριν καταλάβουμε πόσο θα κρατούσε η αναμονή. Το πιο ενδιαφέρον ερώτημα αφορά έναν σημερινό αναγνώστη, ο οποίος γνωρίζει εξαρχής την κατάσταση. Κάποιον που θα αγοράσει το πρώτο βιβλίο ξέροντας ότι ενδέχεται να μη μάθει ποτέ πώς τελειώνει η ιστορία.
Τρία από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα στο σύγχρονο fantasy είναι το A Song of Ice and Fire του George R. R. Martin, το The Kingkiller Chronicle του Patrick Rothfuss και το Gentleman Bastard Sequence του Scott Lynch. Διαφορετικές σειρές, διαφορετικοί συγγραφείς, αλλά μια κοινή αναγνωστική εμπειρία: περιμένουμε το επόμενο βιβλίο εδώ και πάρα πολλά χρόνια.
A Song of Ice and Fire: η πιο διάσημη αναμονή του George R. R. Martin
Ας ξεκινήσουμε από την πιο διάσημη περίπτωση.
Για το A Song of Ice and Fire έχουν γραφτεί ήδη πολλά στην Freakydelia, καλύτερα απ’ ό,τι θα μπορούσα να τα γράψω. Δεν υπάρχει λόγος λοιπόν, να επαναλάβω αναλύσεις της πλοκής ή θεωρίες για τους χαρακτήρες. Θα περιοριστώ περισσότερο στην προσωπική μου σχέση με τη σειρά και στο αν θα την πρότεινα σήμερα.
Η σειρά ξεκίνησε το 1996 με το A Game of Thrones και αριθμεί πέντε κύρια μυθιστορήματα. Το τελευταίο, A Dance with Dragons, κυκλοφόρησε το 2011. Έκτοτε περιμένουμε το The Winds of Winter, ενώ προβλέπεται να ακολουθήσει το A Dream of Spring. Προσωπικά, έχω πάψει να περιμένω ότι θα διαβάσουμε ολοκληρωμένη την επταλογία.
Από τα βιβλία στο Game of Thrones
Ξεκίνησα να διαβάζω τα βιβλία πολύ πριν την εποχή που άρχισε να προβάλλεται η τηλεοπτική σειρά. Ήμουν φυσικά, από εκείνους τους εκνευριστικούς ανθρώπους που έσπευδαν να διευκρινίσουν ότι έχουν διαβάσει το βιβλίο, όταν τους ρωτούσαν για το Game of Thrones. Στη συνέχεια είδα και εγώ κομμάτια της τηλεοπτικής μεταφοράς, χωρίς να την έχω παρακολουθήσει ολόκληρη. Προς το τέλος, πάντως, την έβλεπα μαζί με όλους τους υπόλοιπους.
Και η τελευταία σεζόν ήταν πραγματικά κακή.
Διευκρινίζω ότι δεν με ενόχλησαν τόσο οι βασικές κατευθύνσεις της πλοκής. Πιστεύω ότι αρκετές από αυτές θα μπορούσαν να λειτουργήσουν, αν τις είχε αναπτύξει ο Martin με τον δικό του τρόπο. Δεν γνωρίζουμε, βέβαια, πόσο θα συμπίπτει τελικά το βιβλιακό τέλος με το τηλεοπτικό. Αλλά το πρόβλημα, για μένα, ήταν κυρίως η διαδρομή: έλειπαν η υπομονή, το χτίσιμο των χαρακτήρων και η αίσθηση ότι οι αποφάσεις τους προκύπτουν από όσα έχουν προηγηθεί. Όταν συμπυκνώνεις εξελίξεις που χρειάζονται εκατοντάδες σελίδες σε λίγες σκηνές, το αποτέλεσμα δύσκολα μπορεί να πείσει.
Οι εκκρεμότητες: A Knight of the Seven Kingdoms και Fire & Blood
Έχω επίσης ορισμένες αναγνωστικές εκκρεμότητες με τον Martin. Δεν έχω διαβάσει ακόμη τις περιπέτειες του Dunk και του Egg, που συγκεντρώνονται στο A Knight of the Seven Kingdoms. Είδα, πάντως, την πρώτη σεζόν της ομώνυμης τηλεοπτικής μεταφοράς του HBO, που βασίζεται στην πρώτη ιστορία, το The Hedge Knight, και μου άρεσε πολύ. Οπότε το βιβλίο θα το διαβάσω σύντομα, αφού είναι και σχετικά μικρό.
Επίσης, δεν έχω διαβάσει ούτε το Fire & Blood, ούτε έχω δει το House of the Dragon. Εδώ χρειάζεται μια μικρή διευκρίνιση: το βιβλίο είναι γραμμένο ως φανταστικό ιστορικό χρονικό της δυναστείας των Targaryen, όχι ως συμβατικό μυθιστόρημα. Και αποτελεί τον πρώτο τόμο μιας σχεδιαζόμενης δίτομης ιστορίας. Ακόμη και οι εκκρεμότητες του Martin έχουν, όπως φαίνεται, τις δικές τους εκκρεμότητες…
Αξίζει να διαβάσεις το A Song of Ice and Fire;
Αλλά ας επιστρέψουμε στο βασικό ερώτημα.
Για μένα, το A Song of Ice and Fire αξίζει να το διαβάσει κανείς ακόμη και αν δεν ολοκληρωθεί ποτέ. Ο κόσμος, οι χαρακτήρες και η πολιτική του πολυπλοκότητα προσφέρουν ήδη πάρα πολλά. Ασφαλώς θέλω να μάθω τι θα συμβεί. Δεν αισθάνομαι, όμως, ότι η αξία όσων διάβασα εξαρτάται αποκλειστικά από την απάντηση.
Κατά έναν παράξενο τρόπο, η απουσία τέλους ταιριάζει και λίγο με την αισθητική αυτού του κόσμου. Ο Martin δημιουργεί την αίσθηση μιας αρχαίας ιστορίας, γεμάτης πολέμους, δυναστείες, χαμένους πολιτισμούς και γεγονότα που κανείς δεν θυμάται πια σωστά. Η ζωή στο Westeros δεν άρχισε στην πρώτη σελίδα και δεν θα σταματούσε στην τελευταία.
Και ο Τροχός του Χρόνου γυρνά, όπως θα έλεγε και ο Robert Jordan.
Πριν αφήσουμε τον Martin, αξίζει μια μικρή παρέκβαση. Έχω την εντύπωση ότι η τεράστια επιτυχία της τηλεοπτικής σειράς πρέπει να άλλαξε εντελώς τη σχέση του με το έργο του. Είναι άλλο να είσαι ένας επιτυχημένος συγγραφέας του φανταστικού και άλλο να μετατρέπεσαι σε παγκόσμια διασημότητα, με εκατομμύρια ανθρώπους να περιμένουν από εσένα ένα συγκεκριμένο τέλος. Μπορώ να φανταστώ ότι ένα τέτοιο βάρος δεν βοηθά ιδιαίτερα τη δημιουργικότητα.
Ο Martin έξω από το Westeros
Υπάρχει, επίσης, ένας ολόκληρος Martin έξω από το Westeros.
Το Wild Cards είναι ένα συλλογικό σύμπαν εναλλακτικής ιστορίας και υπερηρώων, στο οποίο συμμετέχουν πολλοί συγγραφείς, με τον Martin σε κεντρικό επιμελητικό ρόλο. Έχω διαβάσει τον πρώτο τόμο και τον βρήκα οκ.
Αυτό που θέλω περισσότερο να διαβάσω είναι το Tuf Voyaging, μια συλλογή συνδεδεμένων ιστοριών που εκδόθηκε το 1986. Πρωταγωνιστής είναι ο Haviland Tuf, ένας διαστημικός έμπορος που αγαπά τις γάτες και αποκτά ένα τεράστιο σκάφος οικολογικής μηχανικής. Επίσης, υπάρχει και το vampire novel Fevre Dream.
Άρα, για το A Song of Ice and Fire, ένα μεγάλο ναι. Και γενικότερα, στηρίζουμε Martin.
The Kingkiller Chronicle: η ατελείωτη ιστορία του Patrick Rothfuss
Πάμε τώρα στον Patrick Rothfuss.
Το The Kingkiller Chronicle ξεκίνησε το 2007 με το The Name of the Wind, που κυκλοφόρησε στα ελληνικά το 2012 από την Anubis ως Το Όνομα του Ανέμου, σε μετάφραση Γιώργου Καρατζήμα. Ακολούθησε το The Wise Man’s Fear το 2011, το οποίο μεταφράστηκε ως Όσα φοβούνται οι σοφοί, σε δύο ελληνικούς τόμους που εκδόθηκαν το 2013 και το 2015.
Το τρίτο βιβλίο λέγεται The Doors of Stone και εξακολουθεί να μην έχει επιβεβαιωμένη ημερομηνία έκδοσης.
Στο μεταξύ, υπάρχουν και μικρότερα έργα στον ίδιο κόσμο. Το The Slow Regard of Silent Things του 2014 κυκλοφορεί στα ελληνικά ως Η Μουσική της Σιωπής. Το The Narrow Road Between Desires του 2023 αποτελεί εκτεταμένη επανεπεξεργασία της παλαιότερης ιστορίας The Lightning Tree. Κυκλοφόρησε πλέον και στα ελληνικά ως Το Μονοπάτι Ανάμεσα στις Επιθυμίες. Δεν τα έχω διαβάσει ακόμη, οπότε δεν μπορώ να τα αξιολογήσω.
Για τον ίδιο τον Rothfuss δεν έχω σχηματίσει κάποια ιδιαίτερα τεκμηριωμένη άποψη. Στο διαδίκτυο κυκλοφορεί διαρκώς η εικόνα ενός συγγραφέα που ασχολείται με οτιδήποτε άλλο εκτός από το βιβλίο που περιμένουν οι αναγνώστες του (video games, streams κτλ…).
Το Όνομα του Ανέμου: «ενήλικος Χάρι Πότερ»;
Όταν διάβασα το Όνομα του Ανέμου, ο πρώτος χαρακτηρισμός που μου ήρθε στο μυαλό ήταν «ενήλικο Χάρι Πότερ». Δεν είναι ακριβώς σωστός, αλλά αποδίδει κάτι από την αίσθηση της ανάγνωσης: ένας προικισμένος νεαρός, ένα πανεπιστήμιο όπου διδάσκεται και η μαγεία, ανταγωνισμοί, φιλίες, οικονομικές δυσκολίες και μυστικά που συνδέονται με ένα πολύ μεγαλύτερο παρελθόν.
Το βιβλίο είναι εξαιρετικά απολαυστικό. Η γραφή του Rothfuss έχει μουσικότητα και ατμόσφαιρα, στοιχεία που θεωρώ ότι περνούσαν πολύ καλά και στην ελληνική μετάφραση.
Με τον πρωταγωνιστή, τον Κβοθ, έχω περισσότερες επιφυλάξεις. Πρόκειται για έναν χαρακτήρα που μαθαίνει εντυπωσιακά γρήγορα και διακρίνεται σε υπερβολικά πολλά πράγματα: μουσική, μαγεία, πολεμικές τέχνες και, στην πορεία, ερωτικές περιπέτειες. Ο συγγραφέας δυσκολευόταν να του αρνηθεί οποιοδήποτε ταλέντο.
Υπάρχει, βέβαια, μια σημαντική επιφύλαξη σε αυτή την κριτική. Ο Κβοθ αφηγείται ο ίδιος τη ζωή του, έχοντας ήδη γίνει θρύλος. Επομένως, η απόσταση ανάμεσα στον άνθρωπο, στη φήμη του και στην ιστορία που επιλέγει να πει αποτελεί μέρος του ενδιαφέροντος. Αυτό δίνει στην αφήγηση μεγαλύτερο ενδιαφέρον.
Ο βασικός κορμός της ιστορίας είναι αρκετά γνώριμος: ένα παιδί χάνει την οικογένειά του, ανακαλύπτει τις δυνατότητές του και προσπαθεί να βρει τη θέση του στον κόσμο. Υπάρχουν, όμως, ενδιαφέρουσες ιδέες γύρω από τη μαγεία, τη μουσική και τον τρόπο με τον οποίο οι πραγματικές ιστορίες μετατρέπονται σε μύθους. Θα χαρακτήριζα τη σειρά μια ένοχη απόλαυση με πολύ καλό γράψιμο.
Γιατί εδώ η έλλειψη τέλους ενοχλεί περισσότερο
Εδώ η έλλειψη τέλους με ενοχλεί περισσότερο από ό,τι στον Martin.
Η ίδια η αφηγηματική κατασκευή δημιουργεί μια πολύ συγκεκριμένη προσδοκία. Γνωρίζουμε τον Κβοθ σε μια μεταγενέστερη περίοδο της ζωής του και περιμένουμε να μάθουμε πώς έφτασε εκεί. Διαβάζουμε, επομένως, έχοντας διαρκώς στο μυαλό μας ένα χάσμα που η ιστορία υπόσχεται να καλύψει. Και δεν έχει τον τεράστιο αριθμό παράλληλων αφηγήσεων του A Song of Ice and Fire. Άρα δεν είναι ότι ο συγγραφέας άνοιξε υπερβολικά πολλά μέτωπα και δεν μπορεί πια να τα μαζέψει!
Παρά την επιφύλαξη, θα έλεγα ότι αξίζει να το διαβάσει κανείς. Ιδιαίτερα αν του αρέσουν οι ιστορίες μαθητείας, οι σχολές μαγείας και τα βιβλία στα οποία η ίδια η αφήγηση αποτελεί σημαντικό μέρος της απόλαυσης.
Gentleman Bastard Sequence: ο Scott Lynch και οι Ευγενείς Μπάσταρδοι
Και φτάνουμε στον Scott Lynch και στους Ευγενείς Μπάσταρδους.
Το Gentleman Bastard Sequence ξεκίνησε το 2006 με το The Lies of Locke Lamora. Ακολούθησαν το Red Seas Under Red Skies το 2007 και το The Republic of Thieves το 2013. Στα ελληνικά κυκλοφορούν από την Anubis ως Τα Ψέματα του Λοκ Λαμόρα, Κόκκινες Θάλασσες, Κόκκινοι Ουρανοί και Η Πολιτεία των Κλεφτών. Το πρώτο μεταφράστηκε το 2018 από την Παναγιώτα Ράπτη. Ο σχεδιασμός της σειράς προβλέπει επτά κύρια βιβλία.
Όταν ξεκίνησα να τη διαβάζω, δεν είχα συνειδητοποιήσει πόσο είχε ήδη παραταθεί η αναμονή για τον τέταρτο τόμο, το The Thorn of Emberlain.
Η περίπτωση του Lynch, πάντως, μου αφήνει περισσότερα περιθώρια αισιοδοξίας. Έχει μιλήσει ανοιχτά για τις δυσκολίες του με την κατάθλιψη και το άγχος, αλλά και για την ίδια τη συγγραφική διαδικασία. Σε συνέντευξή του το 2026 εξήγησε ότι είχε ολοκληρώσει ένα προσχέδιο το 2019, το οποίο στη συνέχεια αναθεώρησε ουσιαστικά. Αυτό δείχνει ότι η ιστορία εξακολουθεί να δουλεύεται.
Υπάρχει επίσης το Locke Lamora and the Bottled Serpent, μια μικρότερη ιστορία που δημοσιεύτηκε σε δύο μέρη στο Grimdark Magazine, το 2024 και το 2025. Ο Lynch έχει μιλήσει και για τρεις νουβέλες που θα συνδέουν τα γεγονότα του τρίτου και του τέταρτου βιβλίου, χωρίς να είναι απαραίτητες για την κατανόηση της κύριας σειράς.
Δεν θα έβαζα, λοιπόν, τη σειρά τόσο εύκολα στην κατηγορία «δεν πρόκειται να τελειώσει». Τη βάζω εδώ περισσότερο επειδή η αναμονή έχει γίνει μέρος της ταυτότητάς της, αλλά και επειδή είναι μια καλή αφορμή να μιλήσουμε για τον Λοκ Λαμόρα.
Τα Ψέματα του Λοκ Λαμόρα: ένα heist novel σε κόσμο φαντασίας
Το πρώτο βιβλίο είναι, στον πυρήνα του, ένα heist novel μέσα σε έναν κόσμο φαντασίας. Ακολουθεί μια συμμορία απατεώνων, με κεντρικό πρόσωπο τον Λοκ, που βασίζονται στις μεταμφιέσεις, στην εξαπάτηση και σε περίπλοκα σχέδια για να αποσπούν χρήματα από ανθρώπους που έχουν περισσότερα από όσα χρειάζονται.
Δεν πρόκειται ακριβώς για Ρομπέν των Δασών. Οι φτωχοί ας φροντίσουν μόνοι τους τον εαυτό τους.
Το ενδιαφέρον βρίσκεται τόσο στα σχέδια και στις ανατροπές όσο και στις σχέσεις μεταξύ των μελών της συμμορίας. Τα flashbacks λειτουργούν εξαιρετικά, επειδή μας επιτρέπουν να γνωρίσουμε σταδιακά το παρελθόν τους και να καταλάβουμε πώς δημιουργήθηκαν οι δεσμοί τους. Η φιλία, ιδίως ανάμεσα στον Λοκ και στον Ζαν, δίνει στην ιστορία ένα συναισθηματικό βάρος που ξεπερνά την ευχαρίστηση μιας έξυπνης απάτης. Πρόκειται για ένα εξαιρετικό bromance.
Αλλά το μεγαλύτερο επίτευγμα του πρώτου βιβλίου είναι, για μένα, η πόλη του.
Η Καμόρ: μια από τις πιο ζωντανές πόλεις του fantasy
Η Καμόρ είναι μία από τις πιο ζωντανές πόλεις που έχω συναντήσει στη λογοτεχνία του φανταστικού. Με τα κανάλια, την αριστοκρατία, τον υπόκοσμο και τα αινιγματικά κατάλοιπα ενός παλαιότερου πολιτισμού, αποκτά πραγματική παρουσία. Αισθάνεσαι ότι έχει ιστορία, οικονομία και καθημερινότητα, ότι οι άνθρωποί της συνεχίζουν να ζουν και όταν ο πρωταγωνιστής δεν βρίσκεται εκεί για να τους παρατηρήσει.
Θα έλεγα μάλιστα ότι η δημιουργία αυτής της πόλης στέκεται με αξιώσεις και έξω από τα στενά όρια του fantasy.
Το δεύτερο και το τρίτο βιβλίο
Το δεύτερο και το τρίτο βιβλίο δεν μου φάνηκαν εξίσου δυνατά. Εκτίμησα, όμως, ότι ο Lynch δοκίμασε διαφορετικά πράγματα. Στο δεύτερο η ιστορία αποκτά έντονα ναυτικά και πειρατικά στοιχεία, ενώ στο τρίτο μεγαλύτερο βάρος έχουν η πολιτική εξαπάτηση, το θέατρο και πρόσωπα από το παρελθόν των ηρώων.
Από τη σειρά διάβασα το πρώτο βιβλίο στα ελληνικά και τα δύο επόμενα στα αγγλικά. Η ελληνική μετάφραση μου άφησε πολύ καλή εντύπωση. Δεν αισθάνθηκα, περνώντας στα αγγλικά, ότι στο πρώτο είχα χάσει το χιούμορ ή τη ζωντάνια που χαρακτηρίζουν τη γραφή του Lynch.
Εδώ υπάρχει και ένα σημαντικό πλεονέκτημα για όποιον διστάζει να ξεκινήσει μια ανολοκλήρωτη σειρά: το πρώτο βιβλίο έχει μια αρκετά ολοκληρωμένη δική του ιστορία. Αφήνει, ασφαλώς, ανοιχτές πόρτες, αλλά μπορεί να προσφέρει ουσιαστική αναγνωστική ικανοποίηση και από μόνο του.
Οπότε και εδώ η απάντησή μου είναι ναι. Ειδικά Τα Ψέματα του Λοκ Λαμόρα αξίζουν πάρα πολύ, ανεξάρτητα από το πότε θα επιστρέψουμε τελικά στις περιπέτειες των ηρώων τους.
Ανολοκλήρωτες σειρές fantasy: αξίζει να τις ξεκινήσεις;;
Τελικά, φαίνεται ότι σε αυτό το άρθρο προτείναμε και τις τρεις σειρές. Ίσως να μην είμαστε οι καταλληλότεροι άνθρωποι για να αποτρέψουμε κάποιον από το να επενδύσει χρόνο σε ένα ανολοκλήρωτο fantasy.
Για κάποιον που χρειάζεται οπωσδήποτε ένα τέλος, οι επιφυλάξεις είναι απολύτως κατανοητές. Υπάρχουν πολλές ολοκληρωμένες σειρές και ο χρόνος μας είναι περιορισμένος. Για μένα, πάντως, η έλλειψη της τελευταίας σελίδας δεν ακυρώνει αυτόματα όλες τις προηγούμενες.
Θα ήθελα πολύ να διαβάσω πώς τελειώνουν αυτές οι ιστορίες. Δεν θα ήθελα, όμως, σε καμία περίπτωση να μην τις είχα διαβάσει καθόλου.
Over and out.
