J. K. Rowling, Ursula K. Le Guin, Naomi Novik, Lev Grossman, Marina & Sergey Dyachenko και Emily Tesh, συγγραφείς βιβλίων fantasy με σχολές μαγείας

Σχολές μαγείας στο fantasy: 5 βιβλία πέρα από το Harry Potter

Reading Time: 9 minutes

Λοιπόν, είπαμε στα προηγούμενα άρθρα, με αφορμή και το Όνομα του Ανέμου αλλά και το The Will of the Many, ότι θα αναφερθούμε στο αρχέτυπο των βιβλίων fantasy που εκτυλίσσονται ή έχουν, εν πάση περιπτώσει, σημαντικό μέρος της δράσης τους σε σχολές μαγείας.

Δεν είναι όλα high fantasy, με την έννοια ότι διαδραματίζονται σε έναν εντελώς διαφορετικό κόσμο. Σε αρκετά, η μαγεία κρύβεται μέσα στον δικό μας. Αλλά το βασικό concept το ξέρουμε: κάποιος ανακαλύπτει ότι έχει δυνάμεις, φτάνει σε μια παράξενη σχολή και προσπαθεί να καταλάβει τι ακριβώς γίνεται εκεί μέσα. Και, συνήθως, να επιβιώσει μέχρι την αποφοίτηση. Συνήθως, ανήκουν στο υπο-είδος των «ιστοριών ενηλικίωσης» εξαιτίας και της ηλικίας των ηρώων τους.

Harry Potter: ο «ελέφαντας στο δωμάτιο»

Για να μιλήσουμε καταρχήν για τον «ελέφαντα στο δωμάτιο», νομίζω ότι είναι προφανές ότι η σειρά που έχει ταυτιστεί όσο καμία άλλη με τη σχολή μαγείας είναι το Harry Potter. Το Hogwarts έκανε θραύση στο σινεμά, στα βιβλία και στα LEGO ακόμα, που έχω κι εγώ στο σαλόνι μου.

Για το Harry Potter της J. K. Rowling δεν έχει νόημα να πούμε πολλά, αφού είναι μία από τις πιο γνωστές σειρές βιβλίων στον πλανήτη. Επτά βιβλία, από το 1997 μέχρι το 2007, και μια ολόκληρη γενιά που μεγάλωσε μαζί τους.

Να πω κι εγώ ότι όταν ήμουν μικρός διάβαζα φανατικά. Θυμάμαι, στο δημοτικό ήμουν όταν έβγαιναν τα βιβλία. Μου άρεσαν περισσότερο από τις ταινίες και κάποια από αυτά τα είχα διαβάσει είκοσι φορές, τριάντα φορές. Δηλαδή θυμόμουν κομμάτια απ’ έξω. Όλα αυτά μέχρι το πέμπτο. Μετά είχα μεγαλώσει αρκετά, οπότε εντάξει, τα διάβαζα με προσοχή αλλά όχι με τέτοια μανία.

Χωρίς να έχω πρόσφατη επαφή με τον κόσμο του Χάρι Πότερ, νομίζω ότι έχουν γεράσει μια χαρά τα βιβλία, ειδικά τα πρώτα. Περιμένω και τη σειρά του HBO, που πιστεύω ότι θα είναι καλή. Η πρεμιέρα της έχει ανακοινωθεί για τα Χριστούγεννα του 2026.

Είχαν μια πολύ όμορφη μαγική ατμόσφαιρα. Για μένα δεν ήταν τόσο οι χαρακτήρες ούτε η ιστορία. Ήταν κυρίως αυτή η ατμόσφαιρα που, επειδή συνδέθηκε για πολλούς και με την παιδική ηλικία, φέρνει ένα cozy συναίσθημα.

Λοιπόν, πάμε τώρα σε άλλες σειρές.

Πριν από το Hogwarts υπήρχε η Γαιοθάλασσα

Ο Μάγος της Γαιοθάλασσας Ursula K. Le Guin

Πριν πούμε για τα υπόλοιπα βιβλία, να αναφερθούμε σε κάτι που συζητείται συχνά στο ίντερνετ: η σχολή μαγείας δεν ξεκίνησε με τη Rowling.

Ο Μάγος της Γαιοθάλασσας, το A Wizard of Earthsea της Ursula K. Le Guin, κυκλοφόρησε το 1968. Εκεί ο νεαρός Γκεντ πηγαίνει στη σχολή μάγων στο νησί Ροκ, πολύ πριν πάρει ο Χάρι το γράμμα του Hogwarts. Βέβαια, η σχολή είναι ένα μέρος της διαδρομής του, όχι το σκηνικό ολόκληρου του βιβλίου. Και η μαγεία συνδέεται με τα αληθινά ονόματα των πραγμάτων, τη γνώση και την ευθύνη που συνοδεύει τη δύναμη.

Η ίδια η Le Guin είχε γράψει ότι δεν επινόησε την ιδέα μιας σχολής μάγων, αναφέροντας ως προγενέστερο παράδειγμα τον T. H. White. Υποστήριζε, όμως, ότι εκείνη την είχε αναπτύξει αφηγηματικά, ενώ ο White την είχε αναφέρει περαστικά. Δεν κατηγορούσε τη Rowling για λογοκλοπή. Αντίθετα, ξεκαθάριζε ότι τα βιβλία τους διαφέρουν πάρα πολύ. Αυτό που την ενοχλούσε ήταν η εντύπωση ότι η Rowling είχε ανακαλύψει μόνη της το concept, χωρίς να αναγνωρίζονται οι προκάτοχοί της.

Αυτό ήταν και μια πάσα για να πούμε για την Ursula Le Guin.

Ursula Le Guin

Είχα διαβάσει το πρώτο βιβλίο στα ελληνικά, από την τετράτομη έκδοση που είχα τότε, και μάλλον ήμουν λίγο μικρός γιατί δεν μου είχε κάνει τρομερή εντύπωση. Τώρα το έχω στα αγγλικά, θα το διαβάσω σύντομα. Για όποιον το ψάξει, πάντως, ο βασικός κύκλος της Γαιοθάλασσας περιλαμβάνει έξι βιβλία: πέντε μυθιστορήματα και τη συλλογή Tales from Earthsea.

Για την Ursula Le Guin θα μιλήσουμε όταν αρχίσουμε να γράφουμε συστηματικά για την επιστημονική φαντασία. Θεά, κορυφαία, απίστευτη, top συγγραφέας, οπότε είμαι σίγουρος ότι και στον Μάγο της Γαιοθάλασσας πρέπει να δώσω μια πολύ καλή δεύτερη ευκαιρία. Για τη Le Guin, λοιπόν, θα επανέλθουμε.

Naomi Novik: Σχολομαντείο

Σχολομαντείο Naomi Novik ελληνικά εξώφυλλα

Ξεκινάμε τις βασικές προτάσεις μας με το A Deadly Education της Naomi Novik. Είναι το πρώτο βιβλίο της ολοκληρωμένης τριλογίας The Scholomance, που κυκλοφόρησε από το 2020 μέχρι το 2022. Ακολουθούν το The Last Graduate και το The Golden Enclaves.

Και εδώ έχουμε καλά νέα για όποιον διαβάζει στα ελληνικά: έχουν μεταφραστεί και τα τρία από το Μεταίχμιο, ως Σχολομαντείο: Θανάσιμη εκπαίδευση, Ο τελευταίος απόφοιτος και Οι χρυσές συνάξεις. Η μετάφραση είναι της Βούλας Αυγουστίνου.

Η Novik είναι ήδη γνωστή στο αγγλόφωνο κοινό από τη σειρά Temeraire, που συνδυάζει τους Ναπολεόντειους Πολέμους με δράκους, αλλά και από τα αυτοτελή Uprooted και Spinning Silver. Δεν τα έχω διαβάσει, οπότε μένουμε προς το παρόν στο Σχολομαντείο.

Ένα σχολείο χωρίς καθηγητές

El from Naomi Novik’s A Deadly Education by Kolarp Em

Από τον τίτλο, το A Deadly Education φαίνεται λίγο πιο απειλητικό, πιο ενήλικο. Η αλήθεια είναι ότι ταιριάζει απολύτως στο αρχέτυπο της σχολής μαγείας, ειδικά το πρώτο βιβλίο.

Η Γκαλάντριελ, η Ελ όπως θέλει να την αποκαλούν, γιατί το όνομα Γκαλάντριελ της το έχει δώσει η… χίπισσα μητέρα της, βρίσκεται σε ένα σχολείο που δεν έχει καθηγητές.

Το σχολείο μοιάζει σχεδόν με εχθρό. Οι μαθητές πρέπει να μάθουν να τα βγάζουν πέρα μόνοι τους, μέσα σε ένα περιβάλλον γεμάτο θανατηφόρα πλάσματα, τα maleficaria. Το παράξενο είναι ότι βρίσκονται εκεί για να προστατευτούν: στον έξω κόσμο οι νεαροί μάγοι κινδυνεύουν ακόμη περισσότερο. Οπότε το «να τελειώσεις το σχολείο» αποκτά εδώ κάπως διαφορετικό νόημα.

Υπάρχει και ένα πολύ έντονο ταξικό στοιχείο. Οι ισχυρές μαγικές κοινότητες, οι enclaves ή συνάξεις στην ελληνική μετάφραση, προσφέρουν στα μέλη τους προστασία, πόρους και γνωριμίες. Οι υπόλοιποι πρέπει να παλέψουν πολύ περισσότερο για τις ίδιες πιθανότητες επιβίωσης. Οι συμμαχίες των παιδιών δεν διαμορφώνονται, λοιπόν, μόνο με βάση το ποιος συμπαθεί ποιον.

Η Ελ ως χαρακτήρας έχει βάθος. Είναι δύστροπη, έχει χιούμορ και μια τρομακτική κλίση προς την καταστροφική μαγεία, την οποία δεν θέλει να αφήσει να καθορίσει ποια είναι. Μου φάνηκε διαφορετική από πολλές πρωταγωνίστριες fantasy που απευθύνεται σε εφηβικό και νεανικό κοινό. Ωραία γραφή, πολύ ωραία η αφήγηση.

Αξίζει η τριλογία του Σχολομαντείου;

Tο καλό είναι ότι η σειρά καταφέρνει να κρατήσει το ενδιαφέρον όταν ανοίγει περισσότερο ο κόσμος της. Το δεύτερο βιβλίο παραμένει στη σχολή, ενώ στο τρίτο η ιστορία βγαίνει ουσιαστικά έξω από αυτήν. Πολλά βιβλία που είναι καλά σε ένα συγκεκριμένο setting, όταν μετακινούνται οι χαρακτήρες, χάνουν τον προσανατολισμό τους.

Αυτή η σειρά δεν το κάνει και διατηρεί τον ρυθμό μέχρι το τέλος. Μόνο πολύ καλά λόγια μπορώ να πω και νομίζω ότι η πρωτοτυπία της είναι από αυτά που την κρατάνε.

Πάντως, μην περιμένετε ένα καθαρό βιβλίο τρόμου. Παρά τα τέρατα, έχει πολύ χιούμορ, φιλίες και εφηβικούς ανταγωνισμούς. Εμένα μου έδωσε την αίσθηση ότι βρίσκεται ένα κλικ πιο πέρα από τη συνηθισμένη εφηβική περιπέτεια. Και από τις επιλογές που ακολουθούν είναι η πιο κοντινή σε εκείνη την εμπειρία της σχολής μαγείας.

Lev Grossman: The Magicians

Πάμε τώρα στον Lev Grossman και το The Magicians.

Και εδώ έχουμε μια ολοκληρωμένη τριλογία: The Magicians (2009), The Magician King (2011) και The Magician’s Land (2014). Το πρώτο έχει κυκλοφορήσει στα ελληνικά ως Οι μάγοι, από τις εκδόσεις Λιβάνη το 2011, σε μετάφραση Γιώργου Μπαρουξή.

Brakebills: το Hogwarts για ενήλικες

Η αφετηρία είναι πάλι ότι κάποιος χαρισματικός ήρωας, ύστερα από κάποιες εξετάσεις, πηγαίνει σε μια μαγική σχολή. Εδώ είναι ο Quentin Coldwater και η σχολή λέγεται Brakebills, ένα κρυφό κολέγιο μαγείας στην πολιτεία της Νέας Υόρκης.

Η διαφορά είναι φανερή. Ο Quentin ξεκινά στο βιβλίο ως τελειόφοιτος λυκείου και η ιστορία τον ακολουθεί στις σπουδές του και μετά από αυτές. Δεν έχουμε, δηλαδή, μικρά παιδιά στο Hogwarts, αλλά νέους που περνούν στην ενήλικη ζωή, με αντίστοιχα προβλήματα και σκέψεις. Στην τηλεοπτική μεταφορά οι ηλικίες έχουν ανέβει ακόμη περισσότερο και το Brakebills είναι μεταπτυχιακή σχολή.

Υπάρχει και ένας παράλληλος φανταστικός κόσμος, το Fillory, τον οποίο ο Quentin γνωρίζει από τα αγαπημένα του παιδικά βιβλία. Παραπέμπει αρκετά φανερά στη Νάρνια. Φαίνεται εκ πρώτης όψεως παιδικός, αλλά δεν είναι.

Εγώ προσωπικά δεν κατάλαβα τι ήθελε να κάνει ο συγγραφέας. Ήθελε να αποδομήσει το fantasy, τις σχολές μαγείας και τις προσδοκίες του αναγνώστη; Η ιδέα ότι το να ανακαλύψεις τη μαγεία δεν σημαίνει ότι λύθηκαν ξαφνικά όλα σου τα προβλήματα έχει βέβαια ενδιαφέρον.

Η τηλεοπτική σειρά The Magicians

Ξεκίνησα βλέποντας αρκετά επεισόδια της τηλεοπτικής σειράς, που προβλήθηκε για πέντε σεζόν, από το 2015 μέχρι το 2020. Δεν μπορώ να πω ότι ήταν συνολικά ιδιαίτερα του γούστου μου. Αλλά σίγουρα δεν ήταν κακή, δηλαδή είχε πολλά ενδιαφέροντα επεισόδια.

Είχε μέχρι και ένα επεισόδιο όπου οι πρωταγωνιστές έπρεπε να ενωθούν τραγουδώντας το Under Pressure των Queen και του David Bowie. Είναι το All That Josh, στην τρίτη σεζόν. Επική σκηνή.

Επίσης, η τηλεοπτική σειρά είχε κάποιους πολύ καλούς χαρακτήρες. Ο Jason Ralph, που έπαιζε τον Quentin, έναν ήρωα που παλεύει με την κατάθλιψη, ήταν πολύ καλός σε κάποιες στιγμές. Και οι φίλοι του ο Eliot (Hale Appleman) και η Margot (Summer Bishil) κλέβανε το σόου συνήθως.

Τώρα, κάποια σεναριακά ευρήματα ήταν λίγο κλισέ. Εν πάση περιπτώσει ήταν μια ενδιαφέρουσα σειρά να την τσεκάρει κανείς. Οπότε μετά πήγα να δω και το βιβλίο.

Βιβλίο ή σειρά;

Το βιβλίο νομίζω είναι χειρότερο από τη σειρά. Δηλαδή η σειρά είχε αρκετό χιούμορ και ψυχή. Το βιβλίο μου φάνηκε πιο flat. Από τις σπάνιες περιπτώσεις που πήγα να διαβάσω το βιβλίο έχοντας δει τη μεταφορά στην οθόνη και δεν μου έδωσε κάτι παραπάνω, αλλά μάλλον κάτι λιγότερο. Οπότε το άφησα στον πρώτο τόμο.

Κακό δεν είναι. Απλώς για μένα ούτε αρκετά πρωτότυπο ήταν, ούτε αποδομούσε αρκετά τις ιστορίες fantasy και, κυρίως, δεν συνδέθηκα με το χιούμορ και το ύφος του. Το βάζουμε όμως σαν ενδιαφέρουσα επιλογή για πιο ενήλικο κοινό.

Marina και Sergey Dyachenko: Vita Nostra

Vita Nostra Marina και Sergey Dyachenko

Και πάμε τώρα στο Vita Nostra.

Πραγματικό έπος για όποιον αξιολογεί ψηλά την πρωτοτυπία και το να διαβάζεις πράγματα που δεν έχεις διαβάσει άλλες πενήντα φορές.

Το έγραψαν η Marina και ο Sergey Dyachenko, Ουκρανοί συγγραφείς που έγραφαν στα ρωσικά. Πρωτοκυκλοφόρησε το 2007 και η αγγλική έκδοση της Harper Voyager ήρθε το 2018, σε μετάφραση της Julia Meitov Hersey. Ο τίτλος είναι λατινικός και σημαίνει «η ζωή μας».

Το Ινστιτούτο Ειδικών Τεχνολογιών

Πρωταγωνίστρια είναι η Sasha Samokhina. Βρίσκεται σε διακοπές με τη μητέρα της όταν εμφανίζεται ο Farit Kozhennikov, ένας μυστηριώδης τύπος που αρχίζει να της επιβάλλει παράξενες δοκιμασίες. Με πίεση και αρκετές τακτικές τρόμου, την οδηγεί τελικά στο Ινστιτούτο Ειδικών Τεχνολογιών. Η άρνηση δεν είναι πραγματικά επιλογή, γιατί οι συνέπειες απειλούν τους δικούς της ανθρώπους.

Και πάει εκεί και είναι τελείως ακατάνοητα αυτά που διδάσκονται. Κείμενα και ήχοι απρόσιτα, ασκήσεις που δεν βγάζουν νόημα, καθηγητές που δεν σου εξηγούν ακριβώς τι θέλουν από εσένα. Οι μεγαλύτεροι μαθητές φαίνονται όλο και λιγότερο ανθρώπινοι. Σαν να μεταλλάσσονται, αλλά όχι με έναν απλό, σωματικό τρόπο.

Δηλαδή είναι ένα είδος μαγείας, εντός εισαγωγικών, το οποίο για να το καταλάβεις σου αλλάζει το είναι. Η γλώσσα και ο τρόπος με τον οποίο συνδέεται με την πραγματικότητα έχουν εδώ πολύ μεγάλη σημασία, αλλά δεν θέλω να πω περισσότερα.

Και έχουμε ξανά μια κοπέλα στο κέντρο της ιστορίας, χωρίς να ακολουθούμε εκείνο το γνώριμο «έχω προβλήματα, ανακαλύπτω τις δυνάμεις μου, κάνω ένα power-up και αντιμετωπίζω τον κακό». Με τους φίλους μου συνήθως. Εδώ έχουμε αρκετές σκηνές φιλοσοφικού και υπαρξιακού τρόμου.

Αξίζει το Vita Nostra;

Πολύ, πολύ ωραίο βιβλίο. Καλογραμμένο και πρωτότυπο. Οκέι, δεν ξέρω αν μπορούμε να το βάλουμε δίπλα στις υπόλοιπες προτάσεις για «μαγικές ακαδημίες» χωρίς κάποια διευκρίνιση, αλλά γιατί όχι; Θα το βάλουμε! Απλώς να ξέρετε ότι το cozy συναίσθημα έχει πάει περίπατο.

Τα επόμενα βιβλία της σειράς: Το Assassin of Reality κυκλοφόρησε στα ρωσικά το 2021 και στα αγγλικά το 2023. Η τριλογία ολοκληρώνεται με το School of Shards, που κυκλοφόρησε στα αγγλικά το 2025. Δεν έχω διαβάσει τις συνέχειες, οπότε δεν μπορώ να πω αν κρατούν το επίπεδο του πρώτου. Το πρώτο, πάντως, με ενθουσίασε πάρα πολύ.

Ισχυρή σύσταση.

Emily Tesh: The Incandescent

The Incandescent Emily Tesh

Αυτό που πρέπει επίσης να βάλουμε στην ίδια κατηγορία είναι το The Incandescent της Emily Tesh, που κυκλοφόρησε το 2025. Είναι το δεύτερο μυθιστόρημά της, μετά το Some Desperate Glory του 2023, που κέρδισε το Hugo καλύτερου μυθιστορήματος το 2024.

Οκ, δεν με έχει ενθουσιάσει συνολικά η συγκεκριμένη συγγραφέας, αλλά είναι καλή και είναι πρωτότυπα αυτά που γράφει. Το Some Desperate Glory θα το αναφέρουμε ξανά ίσως όταν περάσουμε θεματικά στην επιστημονική φαντασία.

Η σχολή μαγείας από τη μεριά της καθηγήτριας

Στο The Incandescent παίρνει την ιστορία με τη σχολή μαγείας, παίρνει δηλαδή το trope, και μας βάζει στη θέση της καθηγήτριας.

Η δρ Walden είναι υπεύθυνη μαγείας στο Chetwood, ένα ιδιωτικό οικοτροφείο στην Αγγλία, και μία από τις ισχυρότερες μάγισσες της χώρας. Η καθημερινότητά της περιλαμβάνει διδασκαλία, συνεδριάσεις, μαθητές που χρειάζονται επίβλεψη και προστασία του σχολείου από δαιμονικές εισβολές. Κανονική δουλειά, με κάποιες επιπλέον δυσκολίες.

Ουσιαστικά το βιβλίο έχει, στην αίσθηση που μου άφησε, δύο πλευρές. Από τη μία, παρακολουθούμε πώς αντιμετωπίζει μια καθηγήτρια την καθημερινότητα της σχολής. Από την άλλη, έχει και η ίδια τη δική της ιστορία και περιπέτεια. Δεν βρίσκεται εκεί μόνο για να δώσει μια συμβουλή στον νεαρό πρωταγωνιστή και μετά να εξαφανιστεί από την πλοκή.

Έχουμε μια μεγαλύτερης ηλικίας ηρωίδα, με άλλης φύσης προβλήματα και σκεπτικό από τους νεαρούς πρωταγωνιστές. Και αυτό αλλάζει αρκετά τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε το ίδιο γνώριμο σκηνικό.

Breath of fresh air.

Μικρό σχετικά βιβλίο. Η βρετανική έκδοση είναι 432 σελίδες, αλλά είναι αυτοτελές. Δεν έχει σειρές και τόμους να σε περιμένουν.

Δεν θέλω να κάνω πολλά spoilers. Πολύ ισχυρή σύσταση και αυτό. Πολύ ωραίο βιβλίο και διαβάζεται εύκολα.

Υστερόγραφο

Το Jonathan Strange & Mr Norrell της Susanna Clarke δεν θα το έβαζα ακριβώς στην ίδια κατηγορία. Έχει ενήλικους μάγους, μαθητεία και πολλή μελέτη, αλλά όχι μια σχολή που οργανώνει την καθημερινότητα των ηρώων. Μιλάμε για την επιστροφή της μαγείας στην Αγγλία των Ναπολεόντειων Πολέμων. Άλλη ατμόσφαιρα, άλλη συζήτηση. Οπότε για την Susanna Clarke θα αναφερθούμε σε μελλοντικό άρθρο.

Over and out.

Stay tuned

Όταν έχουμε έμπνευση, θα το μαθαίνετε. Χωρίς spam, απεγγραφή με ένα κλικ.

Με την εγγραφή συμφωνείς με την Πολιτική Απορρήτου. Μπορείς να απεγγραφείς όποτε θέλεις